{"id":4243,"date":"2026-03-13T17:26:36","date_gmt":"2026-03-13T12:26:36","guid":{"rendered":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/?p=4243"},"modified":"2026-03-16T17:27:02","modified_gmt":"2026-03-16T12:27:02","slug":"turkmenistanyn-himiya-senagaty-osusin-we-eksportyn-taze-ugurlary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/2026\/03\/13\/turkmenistanyn-himiya-senagaty-osusin-we-eksportyn-taze-ugurlary\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkmenistany\u0148 himi\u00fda senagaty: \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 we eksporty\u0148 t\u00e4ze ugurlary"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>T\u00fcrkmen halkyny\u0148 Milli Lideri, T\u00fcrkmenistany\u0148 Halk Maslahatyny\u0148 Ba\u015flygy Gahryman Arkadagymyzy\u0148 \u00fdurdumyzy\u0148 be\u00fdleki pudaklary bilen bir hatarda, himi\u00fda senagatyny hem diwersifikasi\u00fda \u00fdoly bilen \u00f6sd\u00fcrm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilen ba\u015flangy\u00e7lary h\u00e4zirki wagtda hormatly Prezidentimizi\u0148 ba\u015ftutanlygynda \u00fcst\u00fcnlikli durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u00ddurdumyzy\u0148 himi\u00fda senagatyny halkara derejede \u00f6sd\u00fcrmek maksady bilen, d\u00f6wlet tarapyndan uly ma\u00fda go\u00fdum seri\u015fdeleri go\u00fdberil\u00fd\u00e4r. Gara\u015fsyz Watanymyzy\u0148 d\u00fcrli k\u00fcnjeklerinde himi\u00fda \u00f6n\u00fcmlerini \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n d\u00f6wrebap k\u00e4rhanalar gurlup ulanmaga beril\u00fd\u00e4r. Olarda d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00f6\u0148debaryjy kompani\u00fdalaryny\u0148 tehnologi\u00fdalaryny orna\u015fdyrmak arkaly pudagy\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik kuwwatlyklary yzygiderli \u00fdokarlandyryl\u00fdar. \u015ee\u00fdle hem himi\u00fda \u00f6n\u00fcmlerini we \u00e7ig mal \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n hususy k\u00e4rhanalary gurmak, teleke\u00e7iligi \u00f6sd\u00fcrmek, da\u015fary \u00fdurtlardan getiril\u00fd\u00e4n harytlary\u0148 ornuny tut\u00fdan \u00f6n\u00fcmleri \u00f6nd\u00fcrmek bo\u00fdun\u00e7a maksatnamala\u00fdyn i\u015fler alnyp baryl\u00fdar. Di\u00fdarymyzy\u0148 \u00e4girt uly tebigy ba\u00fdlyklaryna esaslan\u00fdan bu pudagy\u0148 tebigy gazy hem-de mineral seri\u015fdeleri \u00e7u\u0148\u0148ur ga\u00fdtadan i\u015flemek strategi\u00fdasy i\u00e7erki zerurlyklary kanagatlandyrmak bilen bir hatarda, himi\u00fda \u00f6n\u00fcmlerini da\u015farky bazarlara \u00e7ykarmaga-da m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 himi\u00fda senagatyny\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fi d\u00f6wlet Ba\u015ftutanymyzy\u0148 k\u00f6pugurly, b\u00e4sde\u015flige ukyply milli ykdysady\u00fdeti d\u00f6retm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilen senagatla\u015fdyrma strategi\u00fdasyny\u0148 \u00fcst\u00fcnliklere beslen\u00fd\u00e4ndigini\u0148 g\u00fcw\u00e4sidir. Himi\u00fda pudagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcnde dur\u00fdan ileri tutul\u00fdan wezipeler \u00fdurdumyzy\u0148 we ilaty\u0148 b\u00e4hbitleri \u00fc\u00e7in t\u00fcrkmen topragyny\u0148 tebigy ba\u00fdlyklaryndan, uglewodorod seri\u015fdelerinden, mineral, gidromineral gorlaryndan netijeli pe\u00fddalanmakdan ybaratdyr. Tebigy gazy\u0148 we mineral seri\u015fdeleri\u0148 ba\u00fd gorlaryna da\u00fdan\u00fdan bu pudak batly depginde \u00f6sd\u00fcrilip, \u00e4girt uly eksport m\u00fcmkin\u00e7iligine e\u00fde bolan \u00fdokary tehnologi\u00fdaly senagata \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4r. Bu ugurdaky d\u00f6wlet sy\u00fdasaty \u00e7ig maly \u00e7u\u0148\u0148ur ga\u00fdtadan i\u015flem\u00e4ge, i\u00e7erki we da\u015farky bazarlarda isleg bildiril\u00fd\u00e4n \u00f6n\u00fcmleri \u00f6nd\u00fcrm\u00e4ge ukyply t\u00e4ze \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik desgalaryny d\u00f6retm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilendir.<\/p>\n\n\n\n<p>H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde adamlary\u0148 g\u00fcndelik durmu\u015fyny, d\u00f6wleti\u0148 ykdysady \u00f6s\u00fc\u015fini himi\u00fda \u00f6n\u00fcmlerinden \u00fcz\u0148e g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne getirmek m\u00fcmkin d\u00e4l. Himi\u00fda senagaty k\u00e4rhanalaryny \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdan \u00abT\u00fcrkmenhimi\u00fda\u00bb d\u00f6wlet konserni pudagy\u0148 \u015fu g\u00fcn\u00fc\u0148 talaplaryna la\u00fdyk gelmegi \u00fc\u00e7in, ilkinji nobatda, iri d\u00f6wrebap k\u00e4rhanalary gurmak, bar bolan \u00f6n\u00fcm\u00e7ilikleri d\u00f6wrebapla\u015fdyrmak babatda toplumla\u00fdyn \u00e7\u00e4releri durmu\u015fa ge\u00e7ir\u00fd\u00e4r. Bu ugurda esasy me\u00fdilnamalar \u00abBerkarar d\u00f6wleti\u0148 t\u00e4ze e\u00fd\u00fdamyny\u0148 Galkyny\u015fy: T\u00fcrkmenistany 2022 \u2014 2052-nji \u00fdyllarda durmu\u015f-ykdysady ta\u00fddan \u00f6sd\u00fcrmegi\u0148 Milli maksatnamasyndan\u00bb we be\u00fdleki d\u00f6wlet maksatnamalaryndan ugur alnyp amala a\u015fyryl\u00fdar.<\/p>\n\n\n\n<p>Himi\u00fda senagatyny d\u00f6wrebapla\u015fdyrmagy\u0148 ileri tutul\u00fdan ugry mineral d\u00f6k\u00fcnleri\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini gi\u0148eltmekdir. Bu bolsa \u00fdurdumyzda azyk howpsuzlygyny \u00fcpj\u00fcn etmekde ygtybarly bin\u00fdat bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r. H\u00e4zirki zaman senagat k\u00e4rhanalaryny\u0148 i\u015fe girizilmegi bilen, T\u00fcrkmenistan azot, fosfor we kali\u00fd d\u00f6k\u00fcnlerini\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini ep-esli artdyryp, \u00fderli oba hojalyk pudagyny\u0148 zerurlyklaryny doly kanagatlandyr\u00fdar. Bu gi\u0148 gerimli \u00e7emele\u015fme di\u0148e bir oba hojalyk ekinlerini\u0148 hasyllylygyny \u00fdokarlandyrmak bilen \u00e7\u00e4klenm\u00e4n, e\u00fdsem, eksporty\u0148 geografi\u00fdasyny yzygiderli gi\u0148eltm\u00e4ge-de m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>Hazar de\u0148zind\u00e4ki gidromineral \u00e7ig maly\u0148 \u00f6zbolu\u015fly \u00fdataklaryny \u00f6zle\u015fdirmek milli ykdysady\u00fdetimizi senagatla\u015fdyrmagy\u0148 esasy ugry bolup dur\u00fdar. Bu \u00fderde \u00fdod, brom we brom \u00f6n\u00fcmleri, derman senagatynda, elektronikada, be\u00fdleki pudaklarda gi\u0148den ulanyl\u00fdan d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fli duzy \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n t\u00e4ze, d\u00f6wrebap \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik desgalaryny gurmak bo\u00fdun\u00e7a degi\u015fli i\u015fler alnyp baryl\u00fdar. \u00d6\u0148debaryjy ekstraksi\u00fda we arassala\u00fdy\u015f tehnologi\u00fdalaryny\u0148 orna\u015fdyrylmagy arassa d\u00fcz\u00fcmli \u00f6n\u00fcmleri \u00f6nd\u00fcrm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik berip, t\u00fcrkmen himi\u00fda \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 bazarynda b\u00e4sde\u015flige ukyplylygyny \u015fertlendir\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>Pudagy \u00f6sd\u00fcrmegi\u0148 strategi\u00fdasynda senagat ta\u00fddan \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 hil ta\u00fddan t\u00e4ze tapgyryna ge\u00e7megi alamatlandyr\u00fdan gazhimi\u00fda ugruna a\u00fdratyn \u00fcns beril\u00fd\u00e4r. \u00ddurdumyzda d\u00f6redil\u00fd\u00e4n innowasion k\u00e4rhanalar mawy \u00fdangy\u00e7dan d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fli polimer \u00f6n\u00fcmleri, \u015fol sanda polietilen we polipropilen \u00f6nd\u00fcrm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. Bu d\u00f6wrebap materiallar ilaty\u0148 k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin sarp ed\u00fd\u00e4n harytlaryny\u0148, gurlu\u015fyk materiallaryny\u0148, gaplama seri\u015fdelerini\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini h\u00f6weslendirmek arkaly ki\u00e7i we orta k\u00e4rhanalary\u0148 \u00f6sd\u00fcrilmegi \u00fc\u00e7in esas bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r. Munu\u0148 \u00f6zi bazary importy\u0148 ornuny tut\u00fdan \u00fdokary hilli \u00fderli \u00f6n\u00fcmler bilen \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge \u00fdardam ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>Da\u015fky gur\u015fawy goramak, \u201c\u00fda\u015fyl\u201d tehnologi\u00fdalary orna\u015fdyrmak himi\u00fda senagatyndaky \u00e4hli ma\u00fda go\u00fdum taslamalaryny durmu\u015fa ge\u00e7irmegi\u0148 m\u00f6h\u00fcm \u015fertidir. Pudagy\u0148 desgalaryna \u00fdapyk a\u00fdlany\u015fykly suw ulgamlary, d\u00f6wrebap arassala\u00fdjy s\u00fczg\u00fc\u00e7ler, da\u015fky gur\u015fawy\u0148 \u00fdagda\u00fdyna awtomatla\u015fdyrylan g\u00f6zeg\u00e7ilik ed\u00fd\u00e4n ulgamlar yzygiderli orna\u015fdyryl\u00fdar. Durnukly \u00f6s\u00fc\u015f \u00fd\u00f6relgesine \u015fe\u00fdle ygrarlylyk ekologik t\u00f6wekgel\u00e7iligi peseltm\u00e4ge, senagat ta\u00fddan \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 we tebigy de\u0148agramlylygy saklamagy\u0148 arasyndaky sazla\u015fygy \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge \u015fert d\u00f6red\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00abT\u00fcrkmenhimi\u00fda\u00bb d\u00f6wlet konsernini\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik me\u00fdilnamalaryny \u00fdokary g\u00f6rkezijiler bilen \u00fderine \u00fdetirmegi \u00fd\u00f6neke\u00fd bir statistika bolman, e\u00fdsem, \u00fdurdumyzy durmu\u015f-ykdysady ta\u00fddan \u00f6sd\u00fcrmek bo\u00fdun\u00e7a maksatnamalary\u0148 yzygiderli amala a\u015fyryl\u00fdandygyny\u0148 a\u00fddy\u0148 netijesidir. Pudaga g\u00f6n\u00fckdiril\u00fd\u00e4n \u00e4girt uly m\u00f6\u00e7berd\u00e4ki ma\u00fda go\u00fdum seri\u015fdeleri d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00f6\u0148debaryjy kompani\u00fdalary bilen hil we ekologik ta\u00fddan arassalyk babatda b\u00e4sle\u015fm\u00e4ge ukyply innowasion \u00f6n\u00fcm\u00e7ilikleri d\u00f6retm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkmenistan mineral d\u00f6k\u00fcnleri \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n iri \u00fdurt h\u00f6km\u00fcnde halkara bazarlarda ornuny barha pugtalandyr\u00fdar. \u015eunda T\u00fcrkmenabatdaky S.A.Ny\u00fdazow adyndaky himi\u00fda zawodyna a\u00fdratyn orun degi\u015flidir. \u00ddurdumyzy\u0148 himi\u00fda senagatyny\u0148 ilkinji k\u00e4rhanalaryny\u0148 biri bolan bu zawod h\u00e4zirki wagtda T\u00fcrkmenistany\u0148 oba hojalyk pudagyny\u0148 zerurlyklaryny doly kanagatlandyrmak bilen bir hatarda, zawodda \u00f6nd\u00fcril\u00fd\u00e4n tehniki k\u00fck\u00fcrt kislotasyny\u0148 art\u00fdan b\u00f6legi da\u015fary \u00fdurtlara-da eksport edil\u00fd\u00e4r. Munu\u0148 \u00f6zi di\u0148e bir \u00fdurdumyzy\u0148 d\u00e4l, e\u00fdsem, hyzmatda\u015flarymyzy\u0148 hem azyk howpsuzlygyna go\u015ful\u00fdan m\u00f6h\u00fcm go\u015fantdyr.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu zawod en\u00e7eme \u00fdyllary\u0148 dowamynda Di\u00fdarymyzy\u0148 senagat klasterini\u0148 esasy k\u00e4rhanalaryny\u0148 biri bolmak bilen, T\u00fcrkmenistanda fosforly d\u00f6k\u00fcnleri \u00f6nd\u00fcrm\u00e4ge \u00fd\u00f6ritele\u015fen \u00fdeke-t\u00e4k k\u00e4rhanadyr. Onu\u0148 esasy \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 biri ammoni\u00fd superfosfatydyr. Mundan ba\u015fga-da, zawodda fosforly d\u00f6k\u00fcnleri\u0148 \u00e7ig mallaryny\u0148 biri bolan tehniki k\u00fck\u00fcrt kislotasy \u00f6nd\u00fcril\u00fd\u00e4r. Bu \u00fderde hereket ed\u00fd\u00e4n kuwwatlyklary t\u00e4zelemek i\u015fi yzygiderli alnyp baryl\u00fdar. 2016-njy \u00fdylda t\u00e4ze k\u00fck\u00fcrt kislotasyny\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini\u0148 \u00fdola go\u00fdulmagy munu\u0148 a\u00fddy\u0148 mysalydyr. \u015eunu\u0148 bilen bir hatarda, h\u00e4zirki wagtda tehnologik proseslere g\u00f6zeg\u00e7iligi\u0148 sanlyla\u015fdyrylmagy ileri tutul\u00fdan ugur bolup dur\u00fdar. \u00d6n\u00fcm\u00e7ilikde orna\u015fdyrylan dat\u00e7ikler \u00f6n\u00fcmi\u0148 hilini seljerm\u00e4ge, onu\u0148 ISO 9001 halkara standartyna doly la\u00fdyk gelmegini \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge \u00fdardam ber\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00ddurdumyzy\u0148 oba hojalyk \u00f6n\u00fcmlerini \u00f6nd\u00fcrijiler zawody\u0148 \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 esasy sarp edijileridir. Olar da\u015fary \u00fdurtlardan getiril\u00fd\u00e4n harytlary\u0148 ornuny tut\u00fdan \u00f6n\u00fcmleri \u00f6z\u00fcmizde \u00f6nd\u00fcrmek bo\u00fdun\u00e7a d\u00f6wlet maksatnamasyny\u0148 durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n \u015fertlerinde d\u00f6k\u00fcnlere bolan zerurlyklaryny doly \u00fcpj\u00fcn edip, azyk bol\u00e7ulygyny pugtalandyrmaga go\u015fant go\u015f\u00fdarlar. H\u00e4zirki wagtda k\u00e4rhana di\u0148e oba hojalygyna ni\u00fdetlenen himi\u00fda seri\u015fdelerini \u00f6nd\u00fcrmek bilen \u00e7\u00e4klenme\u00fd\u00e4r. Bu \u00fderde 30-dan gowrak \u00f6n\u00fcm, \u015fol sanda jemagat hojalygy \u00fc\u00e7in m\u00f6h\u00fcm bolan suw arassala\u00fdjy koagul\u00fdant, polimer \u00f6n\u00fcmleri\u0148 d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fleri \u00f6nd\u00fcril\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>Zawodda mineral seri\u015fdeleri\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iliginde ekologik ta\u00fddan ylmy \u00e7emele\u015fm\u00e4 a\u00fdratyn \u00fcns beril\u00fd\u00e4r. Ekologi\u00fda strategi\u00fdasy di\u0148e bir ekinleri\u0148 hasyllylygyny \u00fdokarlandyrman, e\u00fdsem, topragy\u0148 \u015forla\u015fmagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni al\u00fdan, hasyl berijiligini gorap sakla\u00fdan \u00f6n\u00fcmleri\u0148 d\u00f6redilmegini hem g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcnde tut\u00fdar. \u015eunu\u0148 bilen baglylykda, T\u00fcrkmenabatdaky himi\u00fda zawodyny\u0148 \u00fdurdumyzda azyk bol\u00e7ulygyny \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge \u00fdardam ber\u00fd\u00e4n we milli ekologi\u00fda sy\u00fdasatyna la\u00fdyklykda hereket ed\u00fd\u00e4n \u00f6n\u00fcm\u00e7ilige \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4ndigini bellemek gerek. 2026-njy \u00fdylda zawodda \u00e7yl\u015fyrymly d\u00f6k\u00fcnleri\u0148 t\u00e4ze g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 synaglary i\u015fje\u0148le\u015fdirildi. T\u00fcrkmenistany\u0148 Ylymlar akademi\u00fdasy bilen bilelikde di\u0148e bir \u00f6s\u00fcmlikleri i\u00fdmitlendirmek bilen \u00e7\u00e4klenm\u00e4n, e\u00fdsem, topragy\u0148 \u015forla\u015fmagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni al\u00fdan, onu\u0148 d\u00fcz\u00fcmini gowulandyr\u00fdan seri\u015fdeleri d\u00f6retmek bo\u00fdun\u00e7a ylmy-barlag i\u015fleri alnyp baryl\u00fdar.<\/p>\n\n\n\n<p>2025-nji \u00fdyly\u0148 okt\u00fdabrynda hormatly Prezidentimizi\u0148 gatna\u015fmagynda bu zawodda mineral d\u00f6k\u00fcnleri \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n toplumy\u0148 gurlu\u015fygyny\u0148 d\u00fc\u00fdb\u00fcni\u0148 tutulmagy \u00fdurdumyzy\u0148 himi\u00fda senagaty \u00fc\u00e7in m\u00f6h\u00fcm waka boldy. D\u00f6wlet Ba\u015ftutanymyzy\u0148 belle\u00fd\u015fi \u00fdaly, Berkarar d\u00f6wleti\u0148 t\u00e4ze e\u00fd\u00fdamyny\u0148 Galkyny\u015fy d\u00f6wr\u00fcnde Di\u00fdarymyzda durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n iri taslamalar, ulanmaga beril\u00fd\u00e4n t\u00e4ze \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik desgalary ykdysady\u00fdetimizi pugtalandyrmaga, halkymyzy\u0148 abadan we bagty\u00fdar durmu\u015fda \u00fda\u015famagyny \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilendir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00ddylda 350 m\u00fc\u0148 tonna superfosfat we 100 m\u00fc\u0148 tonna ammoni\u00fd sulfaty d\u00f6k\u00fcnini \u00f6nd\u00fcrm\u00e4ge ni\u00fdetlenen t\u00e4ze toplumy\u0148 gurlu\u015fygy di\u0148e bir \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik me\u00fddanlaryny\u0148 gi\u0148eldilmegi bolman, e\u00fdsem, doly derejeli intellektual merkezi\u0148 d\u00f6redilmegidir. Bu \u00fderde \u201cSenagat 4.0\u201d \u00fd\u00f6relgesi orna\u015fdyrylyp, himiki reaksi\u00fdalar emeli a\u0148 tarapyndan dolandyrylar. Munu\u0148 \u00f6zi adam faktoryny peseltm\u00e4ge, himiki birle\u015fmeleri\u0148 d\u00fcz\u00fcminde \u00fdokary takyklygy \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik berer. \u201cSenagat 4.0\u201d konsepsi\u00fdasyny\u0148 orna\u015fdyrylmagy bilen, T\u00fcrkmenabatdaky himi\u00fda zawody adaty senagat k\u00e4rhanasyndan \u00e4hlumumy sanly ekoulgama birikdirilen \u00fdokary tehnologi\u00fdaly merkeze \u00f6wr\u00fcler. \u201cAkylly\u201d \u00f6n\u00fcm\u00e7ilikde senagat internetini\u0148, uly maglumatlar (Big Data) seljermesini\u0148 tehnologi\u00fdalary fosfor d\u00f6k\u00fcnlerini\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligine hakyky wagt tertibinde g\u00f6zeg\u00e7ilik etm\u00e4ge, \u00e7ig maly\u0148 we elektrik energi\u00fdasyny\u0148 sarp edili\u015fini tyg\u015fytlamaga, \u00f6n\u00fcm\u00e7ilikd\u00e4ki b\u00f6kden\u00e7likleri\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni almaga \u00fdardam berer. \u015ee\u00fdle innowasion tehnologi\u00fda \u00fdurdumyzy\u0148 oba hojalyk \u00f6n\u00fcm \u00f6nd\u00fcrijilerini, i\u00e7erki sarp edijileri \u00fdokary hilli fosforly d\u00f6k\u00fcnler bilen ygtybarly \u00fcpj\u00fcn etmek bilen bir hatarda, T\u00fcrkmenistanda azyk howpsuzlygyny pugtalandyrmaga, da\u015fary \u00fdurtlardan getiril\u00fd\u00e4n fosforly d\u00f6k\u00fcnleri \u00f6z\u00fcmizde \u00f6nd\u00fcrm\u00e4ge-de \u015fert d\u00f6reder.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu gi\u0148 m\u00f6\u00e7berli taslamany\u0148 amala a\u015fyrylmagy \u00fdurdumyzy\u0148 tehniki bilim ber\u00fd\u00e4n \u00fdokary okuw mekdeplerini\u0148 u\u00e7urymlaryny t\u00e4ze i\u015f orunlary bilen \u00fcpj\u00fcn eder we durmu\u015f-ykdysady \u00f6s\u00fc\u015fe kuwwatly itergi berer. \u00d6n\u00fcm\u00e7ilik gazlaryny\u0148 \u00fdapyk a\u00fdlawly ulgamyny\u0148 hasabyna da\u015fky gur\u015fawa zy\u0148yndylary\u0148 nol derejesini\u0148 \u00fcpj\u00fcn edilmegini g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcnde tutmagy zawoddaky t\u00e4ze tehnologi\u00fdalary\u0148 a\u00fdratynlyklaryny\u0148 \u00fdene biridir. M\u00e4lim bol\u015fy \u00fdaly, T\u00fcrkmenistany\u0148 ekologi\u00fda sy\u00fdasaty \u201cDa\u015fky gur\u015fawa a\u00fdawly \u00e7emele\u015fmek arkaly \u00f6s\u00fc\u015f\u201d \u00fd\u00f6relgesine esaslanyp, ol howany\u0148 \u00fc\u00fdtgemegi bo\u00fdun\u00e7a Milli strategi\u00fdada berkidilendir. \u00ddurdumyz da\u015fky gur\u015fawda uglerod gazyny peseltmek we tebigy seri\u015fdelerden tyg\u015fytly pe\u00fddalanmak maksady bilen, senagat pudagyna halkara ekologik standartlary i\u015fje\u0148 orna\u015fdyr\u00fdar. Bu babatda T\u00fcrkmenabatdaky himi\u00fda zawodyny\u0148 d\u00f6wrebapla\u015fdyrylmagy di\u0148e bir ykdysady taslama bolman, e\u00fdsem, \u00fdurdumyzy\u0148 ekologik ta\u00fddan arassa, seri\u015fde tyg\u015fytla\u00fdjy tehnologi\u00fdalary orna\u015fdyrmak bo\u00fdun\u00e7a bor\u00e7namalaryny hem \u00fcst\u00fcnlikli \u00fderine \u00fdetirmegi\u0148 a\u00fddy\u0148 mysalyna \u00f6wr\u00fcler.<\/p>\n\n\n\n<p>\u201c\u00dda\u015fyl\u201d ykdysady\u00fdete ge\u00e7mek we biod\u00fcrl\u00fcligi gorap saklamak bu sy\u00fdasaty\u0148 esasy ugrudyr. Himi\u00fda k\u00e4rhanasynda bu \u00fd\u00f6relgeler suw dolany\u015fygyny\u0148 \u00fdapyk a\u00fdlawly ulgamyny, zy\u0148yndylary arassalamagy\u0148 d\u00f6wrebap usullaryny i\u015fe girizmek arkaly \u00fderine \u00fdetiril\u00fd\u00e4r. \u00ddokary tehnologi\u00fdaly enjamlary\u0148 orna\u015fdyrylmagy topraga, suw seri\u015fdelerine tehnogen t\u00e4siri ep-esli peseltm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. Da\u015fky gur\u015fawy\u0148 \u00fdagda\u00fdyna yzygiderli g\u00f6zeg\u00e7ilik k\u00e4rhanany\u0148 ekologik meselelere jogapk\u00e4r\u00e7ilikli \u00e7emele\u015f\u00fd\u00e4ndigini tassykla\u00fdar. Halkara bilermenler zawodda t\u00e4ze s\u00fczg\u00fc\u00e7 ulgamlaryny\u0148 orna\u015fdyrylmagyny\u0148 atmosfera \u00fdetiril\u00fd\u00e4n t\u00e4siri ep-esli peseltm\u00e4ge \u00fdardam edendigini belle\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n\n\n\n<p>I\u015fg\u00e4rler zawody\u0148 esasy gymmatlygydyr. Bu \u00fderde halypa-\u015f\u00e4girtlik \u00fdoluna uly \u00e4hmi\u00fdet beril\u00fd\u00e4r. K\u00e4rhanada amatly z\u00e4hmet \u015fertleri bilen birlikde, i\u015fg\u00e4rleri\u0148 dyn\u00e7 almagy, saglygyny berkitmegi \u00fc\u00e7in hem \u00f6sen infrastruktura \u00fcpj\u00fcn edilipdir. Zawod T\u00fcrkmenabat \u015f\u00e4herind\u00e4ki tehniki orta h\u00fcn\u00e4r okuw mekdepleri bilen \u00fdakyn gatna\u015fyk saklap, \u00fda\u015flary goldamak bo\u00fdun\u00e7a d\u00f6wlet sy\u00fdasatyny durmu\u015fa ge\u00e7irm\u00e4ge go\u015fant go\u015f\u00fdar. Talyplar \u00f6n\u00fcm\u00e7ilikde i\u015f tejribesini ge\u00e7ip, alan nazary bilimlerini amaly\u00fdetde berkid\u00fd\u00e4rler.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00ddakyn geljekde bu \u00fderde \u00fdylady\u015fhana hojalyklarynda uly isleg bildiril\u00fd\u00e4n suwuk d\u00f6k\u00fcnleri\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini \u00fdola go\u00fdmak me\u00fdille\u015fdiril\u00fd\u00e4r. Bu \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik k\u00e4rhana i\u00e7erki bazarda barha art\u00fdan talaby kanagatlandyrmaga \u00fdardam berer. Zawody\u0148 \u00e7\u00e4gind\u00e4ki her bir t\u00e4ze desgany\u0148 i\u015fi halky\u0148 b\u00e4hbidini we ylmy-tehniki \u00f6s\u00fc\u015fi ileri tutul\u00fdan ugur edin\u00fd\u00e4n kuwwatly, g\u00fcll\u00e4p \u00f6s\u00fd\u00e4n d\u00f6wleti\u0148 bin\u00fdadyny\u0148 berkidilmegine go\u015fantdyr. Ge\u00e7mi\u015fi\u0148 d\u00e4plerini, geljegi\u0148 tehnologi\u00fdalaryny \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4n T\u00fcrkmenabatdaky himi\u00fda zawody bu g\u00fcn T\u00fcrkmenistany\u0148 senagat kuwwatyny\u0148 a\u00fddy\u0148 ny\u015fanyna \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>Uzak m\u00f6hletle\u00fdin geljekde T\u00fcrkmenistany\u0148 himi\u00fda senagaty innowasi\u00fdalary orna\u015fdyrmagy\u0148 hasabyna milli ykdysady\u00fdetimizi diwersifikasi\u00fdala\u015fdyrmaga, halkymyzy\u0148 \u00fda\u015fa\u00fdy\u015f \u015fertlerini has-da gowulandyrmaga go\u015fant go\u015fmagyny dowam etdirer. I\u015fg\u00e4rleri\u0148 h\u00fcn\u00e4r derejesini\u0148 \u00fdokarlandyrylmagy, da\u015fary \u00fdurt ma\u00fda go\u00fdumlaryny\u0148 \u00e7ekilmegi we d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00f6\u0148debaryjy ylmy-barlag merkezleri bilen \u00fdakyn hyzmatda\u015flygy\u0148 \u00f6sd\u00fcrilmegi \u00fdeneki \u00fcst\u00fcnlikleri\u0148 berk bin\u00fdadyny go\u00fd\u00fdar. \u015ee\u00fdlelikde, \u00fderli himi\u00fda senagaty t\u00e4ze sepgitlere ynamly \u00e7ykyp, h\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde T\u00fcrkmenistany\u0148 ykdysady \u00f6s\u00fc\u015fini\u0148 d\u00f6redijilik kuwwatyny a\u00fddy\u0148 g\u00f6rkez\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>(TDH)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmen halkyny\u0148 Milli Lideri, T\u00fcrkmenistany\u0148 Halk Maslahatyny\u0148 Ba\u015flygy Gahryman Arkadagymyzy\u0148 \u00fdurdumyzy\u0148 be\u00fdleki pudaklary bilen bir hatarda, himi\u00fda senagatyny hem diwersifikasi\u00fda \u00fdoly bilen \u00f6sd\u00fcrm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilen ba\u015flangy\u00e7lary h\u00e4zirki wagtda hormatly Prezidentimizi\u0148 ba\u015ftutanlygynda \u00fcst\u00fcnlikli durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4r. \u00ddurdumyzy\u0148 himi\u00fda senagatyny halkara derejede \u00f6sd\u00fcrmek maksady bilen, d\u00f6wlet tarapyndan uly ma\u00fda go\u00fdum seri\u015fdeleri go\u00fdberil\u00fd\u00e4r. Gara\u015fsyz Watanymyzy\u0148 d\u00fcrli k\u00fcnjeklerinde himi\u00fda \u00f6n\u00fcmlerini \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n d\u00f6wrebap k\u00e4rhanalar gurlup ulanmaga beril\u00fd\u00e4r. Olarda d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00f6\u0148debaryjy kompani\u00fdalaryny\u0148 tehnologi\u00fdalaryny orna\u015fdyrmak arkaly pudagy\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik kuwwatlyklary yzygiderli \u00fdokarlandyryl\u00fdar. \u015ee\u00fdle hem himi\u00fda \u00f6n\u00fcmlerini we \u00e7ig mal \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n hususy k\u00e4rhanalary gurmak, teleke\u00e7iligi \u00f6sd\u00fcrmek, da\u015fary \u00fdurtlardan getiril\u00fd\u00e4n harytlary\u0148 ornuny tut\u00fdan \u00f6n\u00fcmleri \u00f6nd\u00fcrmek bo\u00fdun\u00e7a maksatnamala\u00fdyn i\u015fler alnyp baryl\u00fdar. Di\u00fdarymyzy\u0148 \u00e4girt uly tebigy ba\u00fdlyklaryna esaslan\u00fdan bu pudagy\u0148 tebigy gazy hem-de mineral seri\u015fdeleri \u00e7u\u0148\u0148ur ga\u00fdtadan i\u015flemek strategi\u00fdasy i\u00e7erki zerurlyklary kanagatlandyrmak bilen bir hatarda, himi\u00fda \u00f6n\u00fcmlerini da\u015farky bazarlara \u00e7ykarmaga-da m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistany\u0148 himi\u00fda senagatyny\u0148 \u00f6s\u00fc\u015fi d\u00f6wlet Ba\u015ftutanymyzy\u0148 k\u00f6pugurly, b\u00e4sde\u015flige ukyply milli ykdysady\u00fdeti d\u00f6retm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilen senagatla\u015fdyrma strategi\u00fdasyny\u0148 \u00fcst\u00fcnliklere beslen\u00fd\u00e4ndigini\u0148 g\u00fcw\u00e4sidir. Himi\u00fda pudagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcnde dur\u00fdan ileri tutul\u00fdan wezipeler \u00fdurdumyzy\u0148 we ilaty\u0148 b\u00e4hbitleri \u00fc\u00e7in t\u00fcrkmen topragyny\u0148 tebigy ba\u00fdlyklaryndan, uglewodorod seri\u015fdelerinden, mineral, gidromineral gorlaryndan netijeli pe\u00fddalanmakdan ybaratdyr. Tebigy gazy\u0148 we mineral seri\u015fdeleri\u0148 ba\u00fd gorlaryna da\u00fdan\u00fdan bu pudak batly depginde \u00f6sd\u00fcrilip, \u00e4girt uly eksport m\u00fcmkin\u00e7iligine e\u00fde bolan \u00fdokary tehnologi\u00fdaly senagata \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4r. Bu ugurdaky d\u00f6wlet sy\u00fdasaty \u00e7ig maly \u00e7u\u0148\u0148ur ga\u00fdtadan i\u015flem\u00e4ge, i\u00e7erki we da\u015farky bazarlarda isleg bildiril\u00fd\u00e4n \u00f6n\u00fcmleri \u00f6nd\u00fcrm\u00e4ge ukyply t\u00e4ze \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik desgalaryny d\u00f6retm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilendir. H\u00e4zirki d\u00f6w\u00fcrde adamlary\u0148 g\u00fcndelik durmu\u015fyny, d\u00f6wleti\u0148 ykdysady \u00f6s\u00fc\u015fini himi\u00fda \u00f6n\u00fcmlerinden \u00fcz\u0148e g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcne getirmek m\u00fcmkin d\u00e4l. Himi\u00fda senagaty k\u00e4rhanalaryny \u00f6z i\u00e7ine al\u00fdan \u00abT\u00fcrkmenhimi\u00fda\u00bb d\u00f6wlet konserni pudagy\u0148 \u015fu g\u00fcn\u00fc\u0148 talaplaryna la\u00fdyk gelmegi \u00fc\u00e7in, ilkinji nobatda, iri d\u00f6wrebap k\u00e4rhanalary gurmak, bar bolan \u00f6n\u00fcm\u00e7ilikleri d\u00f6wrebapla\u015fdyrmak babatda toplumla\u00fdyn \u00e7\u00e4releri durmu\u015fa ge\u00e7ir\u00fd\u00e4r. Bu ugurda esasy me\u00fdilnamalar \u00abBerkarar d\u00f6wleti\u0148 t\u00e4ze e\u00fd\u00fdamyny\u0148 Galkyny\u015fy: T\u00fcrkmenistany 2022 \u2014 2052-nji \u00fdyllarda durmu\u015f-ykdysady ta\u00fddan \u00f6sd\u00fcrmegi\u0148 Milli maksatnamasyndan\u00bb we be\u00fdleki d\u00f6wlet maksatnamalaryndan ugur alnyp amala a\u015fyryl\u00fdar. Himi\u00fda senagatyny d\u00f6wrebapla\u015fdyrmagy\u0148 ileri tutul\u00fdan ugry mineral d\u00f6k\u00fcnleri\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini gi\u0148eltmekdir. Bu bolsa \u00fdurdumyzda azyk howpsuzlygyny \u00fcpj\u00fcn etmekde ygtybarly bin\u00fdat bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r. H\u00e4zirki zaman senagat k\u00e4rhanalaryny\u0148 i\u015fe girizilmegi bilen, T\u00fcrkmenistan azot, fosfor we kali\u00fd d\u00f6k\u00fcnlerini\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini ep-esli artdyryp, \u00fderli oba hojalyk pudagyny\u0148 zerurlyklaryny doly kanagatlandyr\u00fdar. Bu gi\u0148 gerimli \u00e7emele\u015fme di\u0148e bir oba hojalyk ekinlerini\u0148 hasyllylygyny \u00fdokarlandyrmak bilen \u00e7\u00e4klenm\u00e4n, e\u00fdsem, eksporty\u0148 geografi\u00fdasyny yzygiderli gi\u0148eltm\u00e4ge-de m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. Hazar de\u0148zind\u00e4ki gidromineral \u00e7ig maly\u0148 \u00f6zbolu\u015fly \u00fdataklaryny \u00f6zle\u015fdirmek milli ykdysady\u00fdetimizi senagatla\u015fdyrmagy\u0148 esasy ugry bolup dur\u00fdar. Bu \u00fderde \u00fdod, brom we brom \u00f6n\u00fcmleri, derman senagatynda, elektronikada, be\u00fdleki pudaklarda gi\u0148den ulanyl\u00fdan d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fli duzy \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n t\u00e4ze, d\u00f6wrebap \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik desgalaryny gurmak bo\u00fdun\u00e7a degi\u015fli i\u015fler alnyp baryl\u00fdar. \u00d6\u0148debaryjy ekstraksi\u00fda we arassala\u00fdy\u015f tehnologi\u00fdalaryny\u0148 orna\u015fdyrylmagy arassa d\u00fcz\u00fcmli \u00f6n\u00fcmleri \u00f6nd\u00fcrm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik berip, t\u00fcrkmen himi\u00fda \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 bazarynda b\u00e4sde\u015flige ukyplylygyny \u015fertlendir\u00fd\u00e4r. Pudagy \u00f6sd\u00fcrmegi\u0148 strategi\u00fdasynda senagat ta\u00fddan \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 hil ta\u00fddan t\u00e4ze tapgyryna ge\u00e7megi alamatlandyr\u00fdan gazhimi\u00fda ugruna a\u00fdratyn \u00fcns beril\u00fd\u00e4r. \u00ddurdumyzda d\u00f6redil\u00fd\u00e4n innowasion k\u00e4rhanalar mawy \u00fdangy\u00e7dan d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fli polimer \u00f6n\u00fcmleri, \u015fol sanda polietilen we polipropilen \u00f6nd\u00fcrm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. Bu d\u00f6wrebap materiallar ilaty\u0148 k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin sarp ed\u00fd\u00e4n harytlaryny\u0148, gurlu\u015fyk materiallaryny\u0148, gaplama seri\u015fdelerini\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini h\u00f6weslendirmek arkaly ki\u00e7i we orta k\u00e4rhanalary\u0148 \u00f6sd\u00fcrilmegi \u00fc\u00e7in esas bolup hyzmat ed\u00fd\u00e4r. Munu\u0148 \u00f6zi bazary importy\u0148 ornuny tut\u00fdan \u00fdokary hilli \u00fderli \u00f6n\u00fcmler bilen \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge \u00fdardam ber\u00fd\u00e4r. Da\u015fky gur\u015fawy goramak, \u201c\u00fda\u015fyl\u201d tehnologi\u00fdalary orna\u015fdyrmak himi\u00fda senagatyndaky \u00e4hli ma\u00fda go\u00fdum taslamalaryny durmu\u015fa ge\u00e7irmegi\u0148 m\u00f6h\u00fcm \u015fertidir. Pudagy\u0148 desgalaryna \u00fdapyk a\u00fdlany\u015fykly suw ulgamlary, d\u00f6wrebap arassala\u00fdjy s\u00fczg\u00fc\u00e7ler, da\u015fky gur\u015fawy\u0148 \u00fdagda\u00fdyna awtomatla\u015fdyrylan g\u00f6zeg\u00e7ilik ed\u00fd\u00e4n ulgamlar yzygiderli orna\u015fdyryl\u00fdar. Durnukly \u00f6s\u00fc\u015f \u00fd\u00f6relgesine \u015fe\u00fdle ygrarlylyk ekologik t\u00f6wekgel\u00e7iligi peseltm\u00e4ge, senagat ta\u00fddan \u00f6s\u00fc\u015fi\u0148 we tebigy de\u0148agramlylygy saklamagy\u0148 arasyndaky sazla\u015fygy \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge \u015fert d\u00f6red\u00fd\u00e4r. \u00abT\u00fcrkmenhimi\u00fda\u00bb d\u00f6wlet konsernini\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik me\u00fdilnamalaryny \u00fdokary g\u00f6rkezijiler bilen \u00fderine \u00fdetirmegi \u00fd\u00f6neke\u00fd bir statistika bolman, e\u00fdsem, \u00fdurdumyzy durmu\u015f-ykdysady ta\u00fddan \u00f6sd\u00fcrmek bo\u00fdun\u00e7a maksatnamalary\u0148 yzygiderli amala a\u015fyryl\u00fdandygyny\u0148 a\u00fddy\u0148 netijesidir. Pudaga g\u00f6n\u00fckdiril\u00fd\u00e4n \u00e4girt uly m\u00f6\u00e7berd\u00e4ki ma\u00fda go\u00fdum seri\u015fdeleri d\u00fcn\u00fd\u00e4ni\u0148 \u00f6\u0148debaryjy kompani\u00fdalary bilen hil we ekologik ta\u00fddan arassalyk babatda b\u00e4sle\u015fm\u00e4ge ukyply innowasion \u00f6n\u00fcm\u00e7ilikleri d\u00f6retm\u00e4ge m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistan mineral d\u00f6k\u00fcnleri \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n iri \u00fdurt h\u00f6km\u00fcnde halkara bazarlarda ornuny barha pugtalandyr\u00fdar. \u015eunda T\u00fcrkmenabatdaky S.A.Ny\u00fdazow adyndaky himi\u00fda zawodyna a\u00fdratyn orun degi\u015flidir. \u00ddurdumyzy\u0148 himi\u00fda senagatyny\u0148 ilkinji k\u00e4rhanalaryny\u0148 biri bolan bu zawod h\u00e4zirki wagtda T\u00fcrkmenistany\u0148 oba hojalyk pudagyny\u0148 zerurlyklaryny doly kanagatlandyrmak bilen bir hatarda, zawodda \u00f6nd\u00fcril\u00fd\u00e4n tehniki k\u00fck\u00fcrt kislotasyny\u0148 art\u00fdan b\u00f6legi da\u015fary \u00fdurtlara-da eksport edil\u00fd\u00e4r. Munu\u0148 \u00f6zi di\u0148e bir \u00fdurdumyzy\u0148 d\u00e4l, e\u00fdsem, hyzmatda\u015flarymyzy\u0148 hem azyk howpsuzlygyna go\u015ful\u00fdan m\u00f6h\u00fcm go\u015fantdyr. Bu zawod en\u00e7eme \u00fdyllary\u0148 dowamynda Di\u00fdarymyzy\u0148 senagat klasterini\u0148 esasy k\u00e4rhanalaryny\u0148 biri bolmak bilen, T\u00fcrkmenistanda fosforly d\u00f6k\u00fcnleri \u00f6nd\u00fcrm\u00e4ge \u00fd\u00f6ritele\u015fen \u00fdeke-t\u00e4k k\u00e4rhanadyr. Onu\u0148 esasy \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 biri ammoni\u00fd superfosfatydyr. Mundan ba\u015fga-da, zawodda fosforly d\u00f6k\u00fcnleri\u0148 \u00e7ig mallaryny\u0148 biri bolan tehniki k\u00fck\u00fcrt kislotasy \u00f6nd\u00fcril\u00fd\u00e4r. Bu \u00fderde hereket ed\u00fd\u00e4n kuwwatlyklary t\u00e4zelemek i\u015fi yzygiderli alnyp baryl\u00fdar. 2016-njy \u00fdylda t\u00e4ze k\u00fck\u00fcrt kislotasyny\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iligini\u0148 \u00fdola go\u00fdulmagy munu\u0148 a\u00fddy\u0148 mysalydyr. \u015eunu\u0148 bilen bir hatarda, h\u00e4zirki wagtda tehnologik proseslere g\u00f6zeg\u00e7iligi\u0148 sanlyla\u015fdyrylmagy ileri tutul\u00fdan ugur bolup dur\u00fdar. \u00d6n\u00fcm\u00e7ilikde orna\u015fdyrylan dat\u00e7ikler \u00f6n\u00fcmi\u0148 hilini seljerm\u00e4ge, onu\u0148 ISO 9001 halkara standartyna doly la\u00fdyk gelmegini \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge \u00fdardam ber\u00fd\u00e4r. \u00ddurdumyzy\u0148 oba hojalyk \u00f6n\u00fcmlerini \u00f6nd\u00fcrijiler zawody\u0148 \u00f6n\u00fcmlerini\u0148 esasy sarp edijileridir. Olar da\u015fary \u00fdurtlardan getiril\u00fd\u00e4n harytlary\u0148 ornuny tut\u00fdan \u00f6n\u00fcmleri \u00f6z\u00fcmizde \u00f6nd\u00fcrmek bo\u00fdun\u00e7a d\u00f6wlet maksatnamasyny\u0148 durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n \u015fertlerinde d\u00f6k\u00fcnlere bolan zerurlyklaryny doly \u00fcpj\u00fcn edip, azyk bol\u00e7ulygyny pugtalandyrmaga go\u015fant go\u015f\u00fdarlar. H\u00e4zirki wagtda k\u00e4rhana di\u0148e oba hojalygyna ni\u00fdetlenen himi\u00fda seri\u015fdelerini \u00f6nd\u00fcrmek bilen \u00e7\u00e4klenme\u00fd\u00e4r. Bu \u00fderde 30-dan gowrak \u00f6n\u00fcm, \u015fol sanda jemagat hojalygy \u00fc\u00e7in m\u00f6h\u00fcm bolan suw arassala\u00fdjy koagul\u00fdant, polimer \u00f6n\u00fcmleri\u0148 d\u00fcrli g\u00f6rn\u00fc\u015fleri \u00f6nd\u00fcril\u00fd\u00e4r. Zawodda mineral seri\u015fdeleri\u0148 \u00f6n\u00fcm\u00e7iliginde ekologik ta\u00fddan ylmy \u00e7emele\u015fm\u00e4 a\u00fdratyn \u00fcns beril\u00fd\u00e4r. Ekologi\u00fda strategi\u00fdasy di\u0148e bir ekinleri\u0148 hasyllylygyny \u00fdokarlandyrman, e\u00fdsem, topragy\u0148 \u015forla\u015fmagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni al\u00fdan, hasyl berijiligini gorap sakla\u00fdan \u00f6n\u00fcmleri\u0148 d\u00f6redilmegini hem g\u00f6z \u00f6\u0148\u00fcnde tut\u00fdar. \u015eunu\u0148 bilen baglylykda, T\u00fcrkmenabatdaky himi\u00fda zawodyny\u0148 \u00fdurdumyzda azyk bol\u00e7ulygyny \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge \u00fdardam ber\u00fd\u00e4n we milli ekologi\u00fda sy\u00fdasatyna la\u00fdyklykda hereket ed\u00fd\u00e4n \u00f6n\u00fcm\u00e7ilige \u00f6wr\u00fcl\u00fd\u00e4ndigini bellemek gerek. 2026-njy \u00fdylda zawodda \u00e7yl\u015fyrymly d\u00f6k\u00fcnleri\u0148 t\u00e4ze g\u00f6rn\u00fc\u015flerini\u0148 synaglary i\u015fje\u0148le\u015fdirildi. T\u00fcrkmenistany\u0148 Ylymlar akademi\u00fdasy bilen bilelikde di\u0148e bir \u00f6s\u00fcmlikleri i\u00fdmitlendirmek bilen \u00e7\u00e4klenm\u00e4n, e\u00fdsem, topragy\u0148 \u015forla\u015fmagyny\u0148 \u00f6\u0148\u00fcni al\u00fdan, onu\u0148 d\u00fcz\u00fcmini gowulandyr\u00fdan seri\u015fdeleri d\u00f6retmek bo\u00fdun\u00e7a ylmy-barlag i\u015fleri alnyp baryl\u00fdar. 2025-nji \u00fdyly\u0148 okt\u00fdabrynda hormatly Prezidentimizi\u0148 gatna\u015fmagynda bu zawodda mineral d\u00f6k\u00fcnleri \u00f6nd\u00fcr\u00fd\u00e4n toplumy\u0148 gurlu\u015fygyny\u0148 d\u00fc\u00fdb\u00fcni\u0148 tutulmagy \u00fdurdumyzy\u0148 himi\u00fda senagaty \u00fc\u00e7in m\u00f6h\u00fcm waka boldy. D\u00f6wlet Ba\u015ftutanymyzy\u0148 belle\u00fd\u015fi \u00fdaly, Berkarar d\u00f6wleti\u0148 t\u00e4ze e\u00fd\u00fdamyny\u0148 Galkyny\u015fy d\u00f6wr\u00fcnde Di\u00fdarymyzda durmu\u015fa ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n iri taslamalar, ulanmaga beril\u00fd\u00e4n t\u00e4ze \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik desgalary ykdysady\u00fdetimizi pugtalandyrmaga, halkymyzy\u0148 abadan we bagty\u00fdar durmu\u015fda \u00fda\u015famagyny \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilendir. \u00ddylda 350 m\u00fc\u0148 tonna superfosfat we 100 m\u00fc\u0148 tonna ammoni\u00fd sulfaty d\u00f6k\u00fcnini \u00f6nd\u00fcrm\u00e4ge ni\u00fdetlenen t\u00e4ze toplumy\u0148 gurlu\u015fygy di\u0148e bir \u00f6n\u00fcm\u00e7ilik me\u00fddanlaryny\u0148 gi\u0148eldilmegi bolman, e\u00fdsem, doly derejeli<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4227,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4243"}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4243"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4243\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4244,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4243\/revisions\/4244"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4227"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4243"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4243"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4243"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}