{"id":5025,"date":"2026-10-29T17:09:26","date_gmt":"2026-10-29T12:09:26","guid":{"rendered":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/?p=5025"},"modified":"2026-10-30T17:09:45","modified_gmt":"2026-10-30T12:09:45","slug":"halkymyzyn-gecmisini-su-gununi-we-geljegini-birlesdiryan-ruhy-kopri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/2026\/10\/29\/halkymyzyn-gecmisini-su-gununi-we-geljegini-birlesdiryan-ruhy-kopri\/","title":{"rendered":"Halkymyzy\u0148 ge\u00e7mi\u015fini, \u015fu g\u00fcn\u00fcni we geljegini birle\u015fdir\u00fd\u00e4n ruhy k\u00f6pri"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>T\u00fcrkmenistany\u0148 Ylymlar akademi\u00fdasyny\u0148 Magtymguly adyndaky Dil, edebi\u00fdat we milli gol\u00fdazmalar instituty tarapyndan her \u00e7\u00e4r\u00fdekde ne\u015fir edil\u00fd\u00e4n \u00abMiras\u00bb ylmy-k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin \u017eurnalyny\u0148 nobatdaky sany \u00e7apdan \u00e7ykdy. Ne\u015fir halkymyzy\u0148 taryhy-medeni, \u015fol sanda gol\u00fdazma mirasy, \u00fdurdumyzda dil bilimini, edebi\u00fdaty \u00f6wreni\u015fi we taryh ylmyny \u00f6sd\u00fcrmegi\u0148 meseleleri babatda t\u00e4ze a\u00e7y\u015flar, ylmy barlaglary\u0148 netijeleri bilen bagly makalalar toplumyny okyjylara \u00fdetirmegi dowam ed\u00fd\u00e4r.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>\u017durnaly\u0148 ilkinji sahypalarynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy\u0148 dutar\u00e7y bag\u015fy-sazandalary\u0148 arasynda ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n \u00ab\u00c7alsana, bag\u015fy!\u00bb b\u00e4sle\u015figini\u0148 jemle\u00fdji tapgyryna gatna\u015fyjylara, Bilimler we talyp \u00fda\u015flar g\u00fcni hem-de t\u00e4ze, 2026-2027-nji okuw \u00fdylyny\u0148 ba\u015flanmagy mynasybetli Gara\u015fsyz, hemi\u015felik Bitarap T\u00fcrkmenistany\u0148 mekdep okuw\u00e7ylaryna, talyp \u00fda\u015flaryna, mugallymlaryna we bilim i\u015fg\u00e4rlerine, \u015fe\u00fdle hem \u00e4girt uly taryhy \u00e4hmi\u00fdetli waka \u2014 eziz Watanymyzy\u0148 mukaddes Gara\u015fsyzlygyny\u0148 \u015fanly 35 \u00fdyllyk ba\u00fdramy mynasybetli t\u00fcrkmen halkyna iberen Gutlaglary \u00fderle\u015fdirilipdir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00abT\u00e4ze ylmy a\u00e7y\u015flar\u00bb atly b\u00f6l\u00fcmde T\u00fcrkmenistany\u0148 Ylymlar akademi\u00fdasyny\u0148 Magtymguly adyndaky Dil, edebi\u00fdat we milli gol\u00fdazmalar institutyny\u0148 esasy ylmy i\u015fg\u00e4ri, filologi\u00fda ylymlaryny\u0148 kandidatyny\u0148 \u00abT\u00fcrkmen bedewini\u0148 taryhy ylmy-edebi \u00e7e\u015fmelerde\u00bb atly makalasy bar. Awtor bedewi\u0148 gadymy d\u00f6w\u00fcrlerden b\u00e4ri we h\u00e4zirki wagtda hem halkymyzy\u0148 taryhyny\u0148 a\u00fdrylmaz b\u00f6legi, wepaly hemrasy hasaplanyl\u00fdandygyny, onu\u0148 milli sungatymyzda g\u00f6zelligi\u0148, k\u00e4milligi\u0148 we wepadarlygy\u0148 nusgasy h\u00f6km\u00fcnde wasp edil\u00fd\u00e4ndigini belle\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmen halkyny\u0148 Milli Lideri, T\u00fcrkmenistany\u0148 Halk Maslahatyny\u0148 Ba\u015flygy Gahryman Arkadagymyzy\u0148 \u00abAhalteke bedewi \u2014 bizi\u0148 bu\u00fdsanjymyz we \u015f\u00f6hratymyz\u00bb, \u00abGadamy batly bedew\u00bb, \u00abAtda wepa-da bar, sapa-da\u00bb atly kitaplary behi\u015fdi bedewlerimizi\u0148 \u015fan-\u015f\u00f6hratyny d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fda\u00fdmakda m\u00f6h\u00fcm ylmy-edebi \u00e7e\u015fmelerdir we gymmatly gollanmalardyr. Bu eserlerde gamy\u015fgulak bedewlerimizi\u0148 \u015f\u00f6hratly taryhyna, \u015fu g\u00fcnki g\u00fcnde d\u00f6wlet derejesinde edil\u00fd\u00e4n aladalara, olary\u0148 h\u00e4si\u00fdetli a\u00fdratynlyklaryna, \u00fdurdumyzy\u0148 halkara abra\u00fdyny has-da belende g\u00f6termekde tut\u00fdan ornuna degi\u015fli gi\u0148i\u015fle\u00fdin maglumatlar be\u00fdan edil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>Arheologik barlaglar t\u00fcrkmen alymlaryna gadymy ahalteke bedewlerini\u0148 tohumyny\u0148 taryhyny \u00f6wrenmek bo\u00fdun\u00e7a gyzykly maglumatlary toplamaga m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. \u00ddagny, Go\u0148urdepede ge\u00e7irilen gazuw-agtary\u015f i\u015flerini\u0148 dowamynda erkek adamlary\u0148 s\u00f6we\u015fje\u0148 atlary bilen bilelikde ja\u00fdlanandygy \u00fd\u00fcze \u00e7ykaryldy. \u015ee\u00fdle hem bu \u00fderden at kellesi g\u00f6rn\u00fc\u015find\u00e4ki ki\u00e7i g\u00f6wr\u00fcmli, b\u00fcr\u00fcn\u00e7den \u00fdasalan he\u00fdkeljik hem tapyldy. \u00abBa\u00fdtarnamalar\u00bb atly orta asyr \u00fdazgylarynda hem at\u00e7ylygy\u0148 taryhy, \u015fol sanda atlary bejermegi\u0148 usullary, hirurgik amallar, ot-\u00e7\u00f6plerden we minerallardan derman seri\u015fdelerini ta\u00fd\u00fdarlamagy\u0148 usullary, olara ideg etmegi\u0148 kadalary barada gi\u0148i\u015fle\u00fdin be\u00fdan edil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00abBereketli toprak\u00bb gazetini\u0148 ba\u015f redaktoryny\u0148 \u00abGara\u015fsyzlyk \u2014 t\u00fcrkmen ruhuny bitew\u00fcle\u015fdiriji g\u00fc\u00fd\u00e7\u00bb atly makalasy okyjylary\u0148 \u00fcns\u00fcni \u00e7ekip biler. Onda durnuklylygy\u0148 we jebisligi\u0148 ny\u015fany bolan mukaddes Gara\u015fsyzlygymyzy\u0148 esasy ba\u00fdlygymyzdygy bellenil\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistan ge\u00e7en 35 \u00fdyly\u0148 dowamynda jebisligi\u0148, agzybirligi\u0148, dostlugy\u0148 hem-de d\u00f6redijiligi\u0148 \u00fd\u00f6relgelerine e\u00fdermek bilen, demokratik, hukuk we d\u00fcn\u00fdewi bin\u00fdadyny yzygiderli pugtalandyrdy.<\/p>\n\n\n\n<p>Ykdysady galkyny\u015fy\u0148 netijesinde t\u00fcrkmen halkyny\u0148 abadan durmu\u015fyny \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4n, senagat ta\u00fddan \u00f6sen, kuwwatly Gara\u015fsyz, hemi\u015felik Bitarap d\u00f6wlet d\u00f6redi. \u00ddurdumyz Bitaraplyk, ynany\u015fmak, parahat\u00e7ylyk we dostluk \u00fd\u00f6relgelerine esaslan\u00fdan da\u015fary sy\u00fdasy ugruny sa\u00fdlap aldy. Bellenili\u015fi \u00fdaly, T\u00fcrkmenistan Bitaraplyk, \u00f6\u0148\u00fcni aly\u015f, energetika, ulag, ekologi\u00fda, ylmy-lukman\u00e7ylyk we medeni diplomati\u00fda bo\u00fdun\u00e7a b\u00fctin adamzat b\u00e4hbitli \u00e4hlumumy teklipleri \u00f6\u0148e s\u00fcrdi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00abMedeni\u00fdetleri\u0148, halklary\u0148 we siwilizasi\u00fdalary\u0148 \u00f6zara gatna\u015fyklary\u00bb atly b\u00f6l\u00fcmde T\u00fcrkmenistany\u0148 Ylymlar akademi\u00fdasyny\u0148 Magtymguly adyndaky Dil, edebi\u00fdat we milli gol\u00fdazmalar institutyny\u0148 b\u00f6l\u00fcm m\u00fcdiri, filologi\u00fda ylymlaryny\u0148 kandidatyny\u0148 \u00abXVI asyr pars dilli t\u00fcrkmen edebi\u00fdatynda \u00abMasnug\u00bb \u015fygyrlar\u00bb atly makalasy \u00fderle\u015fdirilipdir. Bu makalada milli edebi we medeni mirasymyzy\u0148 halkymyzy\u0148 \u00f6z taryhyny\u0148 dowamynda d\u00f6reden, wagty\u0148 synagyndan ge\u00e7en hem-de milli \u00f6zbolu\u015flylygy\u0148 bin\u00fdady h\u00f6km\u00fcnde nesilden-nesle ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n maddy we ruhy gymmatlyklary\u0148 jemi bolup dur\u00fdandygy bellenil\u00fd\u00e4r. Bu bolsa milletimizi\u0148 ge\u00e7mi\u015fini, \u015fu g\u00fcn\u00fcni we geljegini birle\u015fdir\u00fd\u00e4n, onu\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 siwilizasi\u00fdasyndaky \u00f6zbolu\u015fly ornuny kesgitle\u00fd\u00e4n janly ruhy k\u00f6pr\u00fcdir.<\/p>\n\n\n\n<p>Awtor orta asyrlarda i\u0148 durnukly we me\u015fhur d\u00e4p bolan poezi\u00fda \u017eanrlaryny\u0148 biri bolan kasyda \u017eanry barada g\u00fcrr\u00fc\u0148 ber\u00fd\u00e4r. Kasyda (oda) ha\u00fdsy hem bolsa bir \u015fahsy\u00fdeti, adamlary\u0148 toparyny \u00fda-da wakany wasp etm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilendir. XVI asyrda pars dilli t\u00fcrkmen edebi\u00fdatynda kasydany\u0148 t\u00e4ze g\u00f6rn\u00fc\u015fi \u2014 \u00abmasnug\u00bb (\u00abussat\u00bb, \u00fdagny \u00fdokary \u00e7eper\u00e7ilik usulynda nepis i\u015flenilen) uly me\u015fhurlyga e\u00fde boldy.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00abOguznamalary\u0148 gadymy nusgalary\u00bb atly makala asyrlary\u0148 dowamynda d\u00f6redilen eserlere bagy\u015flanypdyr. \u00abOguznama\u00bb \u2014 bu oguz ta\u00fdpalaryny\u0148 gelip \u00e7yky\u015fy, d\u00e4p-dessurlary, oguz t\u00fcrkmenlerini\u0148 nesilba\u015fysy Oguz hany\u0148 \u00f6mri, gahryman\u00e7ylykly \u00fdoly we \u00fd\u00f6ri\u015fleri hakynda g\u00fcrr\u00fc\u0148 ber\u00fd\u00e4n gadymy t\u00fcrki dilli eposlary\u0148 we rowa\u00fdatlary\u0148 toplumydyr. \u00abOguznamany\u0148\u00bb i\u0148 gadymy nusgalaryny\u0148 biri XIII asyrda d\u00f6redilen garlyk-u\u00fdgur elipbi\u00fdind\u00e4ki nusgasydyr. Bu gol\u00fdazma h\u00e4zirki wagtda Pari\u017ei\u0148 milli kitaphanasynda saklanyl\u00fdar. Fazlalla Re\u015fideddini\u0148 1300 \u2014 1310-njy \u00fdyllar aralygynda \u00fdazan we taryhy-genealogik z\u00e4hmeti bolan \u00abTaryhlary\u0148 \u00fdygyndysy\u00bb (\u00abJamy-at-tawaryh\u00bb) eseri Oguz hany\u0148 24 agtygy we olary\u0148 ta\u00fdpalara b\u00f6l\u00fcni\u015fi barada gi\u0148i\u015fle\u00fdin maglumatlary \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4r. Abulgazy Bahadyr hany\u0148 \u00abT\u00fcrkmenleri\u0148 nesil daragty\u00bb (\u00ab\u015eejere\u00fdi ter\u00e4kime\u00bb) atly eseri XVII asyry\u0148 edebi nusgasy bolmak bilen, Oguz han baradaky halk rowa\u00fdatlaryna esaslan\u00fdar.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00abT\u00fcrkmenlerde \u00abbeg\u00bb d\u00fc\u015f\u00fcnjesi\u00bb atly makala a\u00fdratyn \u00fcnsi \u00e7ek\u00fd\u00e4r. Onda bu s\u00f6z\u00fc\u0148 many-mazmuny i\u00e7gin d\u00fc\u015f\u00fcndiril\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmen taryhynda we medeni\u00fdetinde \u00abbeg\u00bb s\u00f6zi \u00f6z k\u00f6klerini gadymdan alyp ga\u00fddyp, k\u00f6ptaraply h\u00e4si\u00fdete e\u00fdedir. Ol \u015fol bir wagty\u0148 \u00f6z\u00fcnde jemgy\u00fdet\u00e7ilik gurlu\u015fyndaky dereje, \u015fe\u00fdle hem nesil daragtyny\u0148 we antroponimikany\u0148 (atlary\u0148 gelip \u00e7yky\u015fy hakyndaky ylym), \u00fdagny adam atlaryny\u0148 m\u00f6h\u00fcm b\u00f6legi h\u00f6km\u00fcnde \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>Taryhda oguz-t\u00fcrkmen ta\u00fdpalarynda \u201cbeg\u201d s\u00f6zi \u201cserdar\u201d, \u201ch\u00f6k\u00fcmdar\u201d \u00fda-da \u201ciri \u00fder e\u00fdesi\u201d di\u00fdmekligi a\u0148ladypdyr. Gadymy d\u00f6w\u00fcrde we irki orta asyrlarda beg \u00f6z neslini\u0148 \u00fda-da ta\u00fdpasyny\u0148 ba\u015fynda durup, hana tabyn bolupdyr, seb\u00e4bi \u00abbeg\u00bb derejesi \u00abhan\u00bb derejesinden pes hasaplanypdyr. Harby we administratiw aristokrati\u00fdany\u0148, abra\u00fdly \u00fda\u015fululary\u0148 we serkerdeleri\u0148 wekilleri begler bolupdyrlar.<\/p>\n\n\n\n<p>Taryhy\u0148 dowamynda, so\u0148abaka \u00abbeg\u00bb d\u00fc\u015f\u00fcnjesini\u0148 manysy \u00f6\u0148ki \u00abhan adyna garany\u0148da ki\u00e7i dereje\u00bb \u00e7\u00e4klerinden \u00e7ykyp, \u00f6z gerimini \u00fdokary sy\u00fdasy derej\u00e4 \u00e7enli gi\u0148eltdi. \u00abBeg\u00bb s\u00f6zi abra\u00fdy, hormaty, dogru\u00e7yllygy, merteb\u00e4ni we parasatlylygy alamatlandyrdy. T\u00fcrkmen medeni\u00fdetinde \u00abbeg\u00bb s\u00f6zi oglan atlary dakylanda uly me\u015fhurlyga e\u00fde boldy. D\u00e4p bo\u00fdun\u00e7a ol atlara go\u015fulma \u00fda-da go\u015fma s\u00f6z h\u00f6km\u00fcnde go\u015ful\u00fdar (mysal \u00fc\u00e7in: Amanbeg, Nurbeg, D\u00f6wletbeg, Begmyrat, Orazbeg we ba\u015fgalar).<\/p>\n\n\n\n<p>Ne\u015fir \u00abYlmy we medeni durmu\u015f habarlary\u00bb atly b\u00f6l\u00fcm bilen jemlen\u00fd\u00e4r. Onda \u00fdurdumyzy\u0148 \u00abGara\u015fsyz, baky Bitarap T\u00fcrkmenistan \u2014 bedew batly at-myrady\u0148 mekany\u00bb \u015fygary astynda ge\u00e7\u00fd\u00e4n \u015fu \u00fdyly\u0148 i\u00fdul \u2014 sent\u00fdabr a\u00fdlaryny\u0148 jemgy\u00fdet\u00e7ilik, ylmy we medeni durmu\u015fyndaky wakalaryna syn beril\u00fd\u00e4r. Bu b\u00f6l\u00fcmde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow tarapyndan alnyp baryl\u00fdan parahat\u00e7ylyk d\u00f6redijilikli sy\u00fdasat, ata Watanymyzy\u0148 ykdysady kuwwatyny pugtalandyrmaga hem-de mundan be\u00fdl\u00e4k-de g\u00fcll\u00e4p \u00f6smegine, t\u00fcrkmen halkyny\u0148 bagty\u00fdar we abadan durmu\u015fyny \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge, ynsanperwer ulgamda halkara hyzmatda\u015flygy gi\u0148eltm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilen gi\u0148 m\u00f6\u00e7berli \u00f6zgertmeleri\u0148 a\u00fddy\u0148 subutnamalary yzygiderli tertipde be\u00fdan edil\u00fd\u00e4r.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00fcrkmen, i\u0148lis we rus dillerinde, \u00fdokary \u00e7ap usulynda ne\u015fir edilen, h\u00e4zirki zaman sungat ussatlaryny\u0148 nakga\u015flyk eserlerini\u0148, fotosuratlary\u0148 nusgalary, se\u00fdrek muze\u00fd we arhiw maglumatlary, kartografik suratlar bilen bezelen \u017eurnal gi\u0148 okyjylar k\u00f6p\u00e7\u00fcligine ni\u00fdetlenendir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>(TDH)<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkmenistany\u0148 Ylymlar akademi\u00fdasyny\u0148 Magtymguly adyndaky Dil, edebi\u00fdat we milli gol\u00fdazmalar instituty tarapyndan her \u00e7\u00e4r\u00fdekde ne\u015fir edil\u00fd\u00e4n \u00abMiras\u00bb ylmy-k\u00f6p\u00e7\u00fclikle\u00fdin \u017eurnalyny\u0148 nobatdaky sany \u00e7apdan \u00e7ykdy. Ne\u015fir halkymyzy\u0148 taryhy-medeni, \u015fol sanda gol\u00fdazma mirasy, \u00fdurdumyzda dil bilimini, edebi\u00fdaty \u00f6wreni\u015fi we taryh ylmyny \u00f6sd\u00fcrmegi\u0148 meseleleri babatda t\u00e4ze a\u00e7y\u015flar, ylmy barlaglary\u0148 netijeleri bilen bagly makalalar toplumyny okyjylara \u00fdetirmegi dowam ed\u00fd\u00e4r. \u017durnaly\u0148 ilkinji sahypalarynda hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowy\u0148 dutar\u00e7y bag\u015fy-sazandalary\u0148 arasynda ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n \u00ab\u00c7alsana, bag\u015fy!\u00bb b\u00e4sle\u015figini\u0148 jemle\u00fdji tapgyryna gatna\u015fyjylara, Bilimler we talyp \u00fda\u015flar g\u00fcni hem-de t\u00e4ze, 2026-2027-nji okuw \u00fdylyny\u0148 ba\u015flanmagy mynasybetli Gara\u015fsyz, hemi\u015felik Bitarap T\u00fcrkmenistany\u0148 mekdep okuw\u00e7ylaryna, talyp \u00fda\u015flaryna, mugallymlaryna we bilim i\u015fg\u00e4rlerine, \u015fe\u00fdle hem \u00e4girt uly taryhy \u00e4hmi\u00fdetli waka \u2014 eziz Watanymyzy\u0148 mukaddes Gara\u015fsyzlygyny\u0148 \u015fanly 35 \u00fdyllyk ba\u00fdramy mynasybetli t\u00fcrkmen halkyna iberen Gutlaglary \u00fderle\u015fdirilipdir. \u00abT\u00e4ze ylmy a\u00e7y\u015flar\u00bb atly b\u00f6l\u00fcmde T\u00fcrkmenistany\u0148 Ylymlar akademi\u00fdasyny\u0148 Magtymguly adyndaky Dil, edebi\u00fdat we milli gol\u00fdazmalar institutyny\u0148 esasy ylmy i\u015fg\u00e4ri, filologi\u00fda ylymlaryny\u0148 kandidatyny\u0148 \u00abT\u00fcrkmen bedewini\u0148 taryhy ylmy-edebi \u00e7e\u015fmelerde\u00bb atly makalasy bar. Awtor bedewi\u0148 gadymy d\u00f6w\u00fcrlerden b\u00e4ri we h\u00e4zirki wagtda hem halkymyzy\u0148 taryhyny\u0148 a\u00fdrylmaz b\u00f6legi, wepaly hemrasy hasaplanyl\u00fdandygyny, onu\u0148 milli sungatymyzda g\u00f6zelligi\u0148, k\u00e4milligi\u0148 we wepadarlygy\u0148 nusgasy h\u00f6km\u00fcnde wasp edil\u00fd\u00e4ndigini belle\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmen halkyny\u0148 Milli Lideri, T\u00fcrkmenistany\u0148 Halk Maslahatyny\u0148 Ba\u015flygy Gahryman Arkadagymyzy\u0148 \u00abAhalteke bedewi \u2014 bizi\u0148 bu\u00fdsanjymyz we \u015f\u00f6hratymyz\u00bb, \u00abGadamy batly bedew\u00bb, \u00abAtda wepa-da bar, sapa-da\u00bb atly kitaplary behi\u015fdi bedewlerimizi\u0148 \u015fan-\u015f\u00f6hratyny d\u00fcn\u00fd\u00e4 \u00fda\u00fdmakda m\u00f6h\u00fcm ylmy-edebi \u00e7e\u015fmelerdir we gymmatly gollanmalardyr. Bu eserlerde gamy\u015fgulak bedewlerimizi\u0148 \u015f\u00f6hratly taryhyna, \u015fu g\u00fcnki g\u00fcnde d\u00f6wlet derejesinde edil\u00fd\u00e4n aladalara, olary\u0148 h\u00e4si\u00fdetli a\u00fdratynlyklaryna, \u00fdurdumyzy\u0148 halkara abra\u00fdyny has-da belende g\u00f6termekde tut\u00fdan ornuna degi\u015fli gi\u0148i\u015fle\u00fdin maglumatlar be\u00fdan edil\u00fd\u00e4r. Arheologik barlaglar t\u00fcrkmen alymlaryna gadymy ahalteke bedewlerini\u0148 tohumyny\u0148 taryhyny \u00f6wrenmek bo\u00fdun\u00e7a gyzykly maglumatlary toplamaga m\u00fcmkin\u00e7ilik ber\u00fd\u00e4r. \u00ddagny, Go\u0148urdepede ge\u00e7irilen gazuw-agtary\u015f i\u015flerini\u0148 dowamynda erkek adamlary\u0148 s\u00f6we\u015fje\u0148 atlary bilen bilelikde ja\u00fdlanandygy \u00fd\u00fcze \u00e7ykaryldy. \u015ee\u00fdle hem bu \u00fderden at kellesi g\u00f6rn\u00fc\u015find\u00e4ki ki\u00e7i g\u00f6wr\u00fcmli, b\u00fcr\u00fcn\u00e7den \u00fdasalan he\u00fdkeljik hem tapyldy. \u00abBa\u00fdtarnamalar\u00bb atly orta asyr \u00fdazgylarynda hem at\u00e7ylygy\u0148 taryhy, \u015fol sanda atlary bejermegi\u0148 usullary, hirurgik amallar, ot-\u00e7\u00f6plerden we minerallardan derman seri\u015fdelerini ta\u00fd\u00fdarlamagy\u0148 usullary, olara ideg etmegi\u0148 kadalary barada gi\u0148i\u015fle\u00fdin be\u00fdan edil\u00fd\u00e4r. \u00abBereketli toprak\u00bb gazetini\u0148 ba\u015f redaktoryny\u0148 \u00abGara\u015fsyzlyk \u2014 t\u00fcrkmen ruhuny bitew\u00fcle\u015fdiriji g\u00fc\u00fd\u00e7\u00bb atly makalasy okyjylary\u0148 \u00fcns\u00fcni \u00e7ekip biler. Onda durnuklylygy\u0148 we jebisligi\u0148 ny\u015fany bolan mukaddes Gara\u015fsyzlygymyzy\u0148 esasy ba\u00fdlygymyzdygy bellenil\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmenistan ge\u00e7en 35 \u00fdyly\u0148 dowamynda jebisligi\u0148, agzybirligi\u0148, dostlugy\u0148 hem-de d\u00f6redijiligi\u0148 \u00fd\u00f6relgelerine e\u00fdermek bilen, demokratik, hukuk we d\u00fcn\u00fdewi bin\u00fdadyny yzygiderli pugtalandyrdy. Ykdysady galkyny\u015fy\u0148 netijesinde t\u00fcrkmen halkyny\u0148 abadan durmu\u015fyny \u00fcpj\u00fcn ed\u00fd\u00e4n, senagat ta\u00fddan \u00f6sen, kuwwatly Gara\u015fsyz, hemi\u015felik Bitarap d\u00f6wlet d\u00f6redi. \u00ddurdumyz Bitaraplyk, ynany\u015fmak, parahat\u00e7ylyk we dostluk \u00fd\u00f6relgelerine esaslan\u00fdan da\u015fary sy\u00fdasy ugruny sa\u00fdlap aldy. Bellenili\u015fi \u00fdaly, T\u00fcrkmenistan Bitaraplyk, \u00f6\u0148\u00fcni aly\u015f, energetika, ulag, ekologi\u00fda, ylmy-lukman\u00e7ylyk we medeni diplomati\u00fda bo\u00fdun\u00e7a b\u00fctin adamzat b\u00e4hbitli \u00e4hlumumy teklipleri \u00f6\u0148e s\u00fcrdi. \u00abMedeni\u00fdetleri\u0148, halklary\u0148 we siwilizasi\u00fdalary\u0148 \u00f6zara gatna\u015fyklary\u00bb atly b\u00f6l\u00fcmde T\u00fcrkmenistany\u0148 Ylymlar akademi\u00fdasyny\u0148 Magtymguly adyndaky Dil, edebi\u00fdat we milli gol\u00fdazmalar institutyny\u0148 b\u00f6l\u00fcm m\u00fcdiri, filologi\u00fda ylymlaryny\u0148 kandidatyny\u0148 \u00abXVI asyr pars dilli t\u00fcrkmen edebi\u00fdatynda \u00abMasnug\u00bb \u015fygyrlar\u00bb atly makalasy \u00fderle\u015fdirilipdir. Bu makalada milli edebi we medeni mirasymyzy\u0148 halkymyzy\u0148 \u00f6z taryhyny\u0148 dowamynda d\u00f6reden, wagty\u0148 synagyndan ge\u00e7en hem-de milli \u00f6zbolu\u015flylygy\u0148 bin\u00fdady h\u00f6km\u00fcnde nesilden-nesle ge\u00e7iril\u00fd\u00e4n maddy we ruhy gymmatlyklary\u0148 jemi bolup dur\u00fdandygy bellenil\u00fd\u00e4r. Bu bolsa milletimizi\u0148 ge\u00e7mi\u015fini, \u015fu g\u00fcn\u00fcni we geljegini birle\u015fdir\u00fd\u00e4n, onu\u0148 d\u00fcn\u00fd\u00e4 siwilizasi\u00fdasyndaky \u00f6zbolu\u015fly ornuny kesgitle\u00fd\u00e4n janly ruhy k\u00f6pr\u00fcdir. Awtor orta asyrlarda i\u0148 durnukly we me\u015fhur d\u00e4p bolan poezi\u00fda \u017eanrlaryny\u0148 biri bolan kasyda \u017eanry barada g\u00fcrr\u00fc\u0148 ber\u00fd\u00e4r. Kasyda (oda) ha\u00fdsy hem bolsa bir \u015fahsy\u00fdeti, adamlary\u0148 toparyny \u00fda-da wakany wasp etm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilendir. XVI asyrda pars dilli t\u00fcrkmen edebi\u00fdatynda kasydany\u0148 t\u00e4ze g\u00f6rn\u00fc\u015fi \u2014 \u00abmasnug\u00bb (\u00abussat\u00bb, \u00fdagny \u00fdokary \u00e7eper\u00e7ilik usulynda nepis i\u015flenilen) uly me\u015fhurlyga e\u00fde boldy. \u00abOguznamalary\u0148 gadymy nusgalary\u00bb atly makala asyrlary\u0148 dowamynda d\u00f6redilen eserlere bagy\u015flanypdyr. \u00abOguznama\u00bb \u2014 bu oguz ta\u00fdpalaryny\u0148 gelip \u00e7yky\u015fy, d\u00e4p-dessurlary, oguz t\u00fcrkmenlerini\u0148 nesilba\u015fysy Oguz hany\u0148 \u00f6mri, gahryman\u00e7ylykly \u00fdoly we \u00fd\u00f6ri\u015fleri hakynda g\u00fcrr\u00fc\u0148 ber\u00fd\u00e4n gadymy t\u00fcrki dilli eposlary\u0148 we rowa\u00fdatlary\u0148 toplumydyr. \u00abOguznamany\u0148\u00bb i\u0148 gadymy nusgalaryny\u0148 biri XIII asyrda d\u00f6redilen garlyk-u\u00fdgur elipbi\u00fdind\u00e4ki nusgasydyr. Bu gol\u00fdazma h\u00e4zirki wagtda Pari\u017ei\u0148 milli kitaphanasynda saklanyl\u00fdar. Fazlalla Re\u015fideddini\u0148 1300 \u2014 1310-njy \u00fdyllar aralygynda \u00fdazan we taryhy-genealogik z\u00e4hmeti bolan \u00abTaryhlary\u0148 \u00fdygyndysy\u00bb (\u00abJamy-at-tawaryh\u00bb) eseri Oguz hany\u0148 24 agtygy we olary\u0148 ta\u00fdpalara b\u00f6l\u00fcni\u015fi barada gi\u0148i\u015fle\u00fdin maglumatlary \u00f6z\u00fcnde jemle\u00fd\u00e4r. Abulgazy Bahadyr hany\u0148 \u00abT\u00fcrkmenleri\u0148 nesil daragty\u00bb (\u00ab\u015eejere\u00fdi ter\u00e4kime\u00bb) atly eseri XVII asyry\u0148 edebi nusgasy bolmak bilen, Oguz han baradaky halk rowa\u00fdatlaryna esaslan\u00fdar. \u00abT\u00fcrkmenlerde \u00abbeg\u00bb d\u00fc\u015f\u00fcnjesi\u00bb atly makala a\u00fdratyn \u00fcnsi \u00e7ek\u00fd\u00e4r. Onda bu s\u00f6z\u00fc\u0148 many-mazmuny i\u00e7gin d\u00fc\u015f\u00fcndiril\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmen taryhynda we medeni\u00fdetinde \u00abbeg\u00bb s\u00f6zi \u00f6z k\u00f6klerini gadymdan alyp ga\u00fddyp, k\u00f6ptaraply h\u00e4si\u00fdete e\u00fdedir. Ol \u015fol bir wagty\u0148 \u00f6z\u00fcnde jemgy\u00fdet\u00e7ilik gurlu\u015fyndaky dereje, \u015fe\u00fdle hem nesil daragtyny\u0148 we antroponimikany\u0148 (atlary\u0148 gelip \u00e7yky\u015fy hakyndaky ylym), \u00fdagny adam atlaryny\u0148 m\u00f6h\u00fcm b\u00f6legi h\u00f6km\u00fcnde \u00e7yky\u015f ed\u00fd\u00e4r. Taryhda oguz-t\u00fcrkmen ta\u00fdpalarynda \u201cbeg\u201d s\u00f6zi \u201cserdar\u201d, \u201ch\u00f6k\u00fcmdar\u201d \u00fda-da \u201ciri \u00fder e\u00fdesi\u201d di\u00fdmekligi a\u0148ladypdyr. Gadymy d\u00f6w\u00fcrde we irki orta asyrlarda beg \u00f6z neslini\u0148 \u00fda-da ta\u00fdpasyny\u0148 ba\u015fynda durup, hana tabyn bolupdyr, seb\u00e4bi \u00abbeg\u00bb derejesi \u00abhan\u00bb derejesinden pes hasaplanypdyr. Harby we administratiw aristokrati\u00fdany\u0148, abra\u00fdly \u00fda\u015fululary\u0148 we serkerdeleri\u0148 wekilleri begler bolupdyrlar. Taryhy\u0148 dowamynda, so\u0148abaka \u00abbeg\u00bb d\u00fc\u015f\u00fcnjesini\u0148 manysy \u00f6\u0148ki \u00abhan adyna garany\u0148da ki\u00e7i dereje\u00bb \u00e7\u00e4klerinden \u00e7ykyp, \u00f6z gerimini \u00fdokary sy\u00fdasy derej\u00e4 \u00e7enli gi\u0148eltdi. \u00abBeg\u00bb s\u00f6zi abra\u00fdy, hormaty, dogru\u00e7yllygy, merteb\u00e4ni we parasatlylygy alamatlandyrdy. T\u00fcrkmen medeni\u00fdetinde \u00abbeg\u00bb s\u00f6zi oglan atlary dakylanda uly me\u015fhurlyga e\u00fde boldy. D\u00e4p bo\u00fdun\u00e7a ol atlara go\u015fulma \u00fda-da go\u015fma s\u00f6z h\u00f6km\u00fcnde go\u015ful\u00fdar (mysal \u00fc\u00e7in: Amanbeg, Nurbeg, D\u00f6wletbeg, Begmyrat, Orazbeg we ba\u015fgalar). Ne\u015fir \u00abYlmy we medeni durmu\u015f habarlary\u00bb atly b\u00f6l\u00fcm bilen jemlen\u00fd\u00e4r. Onda \u00fdurdumyzy\u0148 \u00abGara\u015fsyz, baky Bitarap T\u00fcrkmenistan \u2014 bedew batly at-myrady\u0148 mekany\u00bb \u015fygary astynda ge\u00e7\u00fd\u00e4n \u015fu \u00fdyly\u0148 i\u00fdul \u2014 sent\u00fdabr a\u00fdlaryny\u0148 jemgy\u00fdet\u00e7ilik, ylmy we medeni durmu\u015fyndaky wakalaryna syn beril\u00fd\u00e4r. Bu b\u00f6l\u00fcmde hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedow tarapyndan alnyp baryl\u00fdan parahat\u00e7ylyk d\u00f6redijilikli sy\u00fdasat, ata Watanymyzy\u0148 ykdysady kuwwatyny pugtalandyrmaga hem-de mundan be\u00fdl\u00e4k-de g\u00fcll\u00e4p \u00f6smegine, t\u00fcrkmen halkyny\u0148 bagty\u00fdar we abadan durmu\u015fyny \u00fcpj\u00fcn etm\u00e4ge, ynsanperwer ulgamda halkara hyzmatda\u015flygy gi\u0148eltm\u00e4ge g\u00f6n\u00fckdirilen gi\u0148 m\u00f6\u00e7berli \u00f6zgertmeleri\u0148 a\u00fddy\u0148 subutnamalary yzygiderli tertipde be\u00fdan edil\u00fd\u00e4r. T\u00fcrkmen, i\u0148lis we rus dillerinde, \u00fdokary \u00e7ap usulynda ne\u015fir edilen, h\u00e4zirki zaman sungat ussatlaryny\u0148 nakga\u015flyk eserlerini\u0148, fotosuratlary\u0148 nusgalary, se\u00fdrek muze\u00fd we arhiw maglumatlary, kartografik suratlar bilen bezelen \u017eurnal gi\u0148 okyjylar k\u00f6p\u00e7\u00fcligine ni\u00fdetlenendir. (TDH)<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4789,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[62],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5025"}],"collection":[{"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5025"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5025\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5026,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5025\/revisions\/5026"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4789"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5025"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5025"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/turkmendemironumleri.com.tm\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5025"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}