Saglygy goraýyş we sport 2025-nji ýyl berkarar Watanymyzyň täze taryhynyň ýyl ýazgysyna möhüm sahypa bolup ýazyldy. «Halkara parahatçylyk we ynanyşmak ýyly» diýlip yglan edilen, hemişelik Bitaraplygymyzyň şanly 30 ýyllygyna beslenen geçen ýyl Gahryman Arkadagymyzyň başyny başlan asylly başlangyçlarynyň hormatly Prezidentimiziň baştutanlygynda üstünlikli durmuşa geçirilýändigini aýdyň görkezen wakalar hem-de ähli ulgamlarda, şol sanda saglygy goraýyş we sport ýaly durmuş ähmiýetli ugurlarda ýetilen sepgitler bilen taryha girdi. Döwlet Baştutanymyz türkmen halkyna Täze ýyl Gutlagynda: “Halkymyzyň saglygy, abadan we bagtyýar durmuşy biziň alyp barýan döwlet syýasatymyzyň möhüm ugry bolup durýar” diýip nygtady. Şeýle hem keselleri irki döwürden anyklamakdan we öz wagtynda bejermekden başlap, sagdyn durmuş ýörelgelerini giňden wagyz etmäge, köpçülikleýin bedenterbiýe, sport hereketini işjeňleşdirmäge çenli biri-biri bilen aýrylmaz baglanyşykly ugurlarda alnyp barylýan işleriň ähmiýeti bellenildi. Bularyň ählisi Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň akademigi, lukmançylyk we ykdysady ylymlaryň doktory, professor, düýpli ylmy işleriň awtory lukman Arkadagymyzyň başlangyjy bilen işlenip taýýarlanylan hem-de rejelenen görnüşde täzeden kabul edilen “Saglyk” Döwlet maksatnamasynda öz beýanyny tapýar. 2025-nji ýylyň milli saglygy goraýyş ulgamyny toplumlaýyn ösdürmek boýunça ýaýbaňlandyrylan oýlanyşykly strategiýanyň özboluşly başlangyjyna öwrülen bu möhüm maksatnamanyň kabul edilmeginiň 30 ýyllygyna beslenendigini bellemek gerek. Şanly sene mynasybetli iýul aýynda Türkmenistanyň Saglygy goraýyş we derman senagaty ministrliginde geçirilen «Saglyk» Döwlet maksatnamasy hereketde» atly ylmy-amaly maslahatyň gün tertibinde degişli ugurda öňde goýlan wezipeleri durmuşa geçirmek bilen bagly meselelere garaldy. Ýubileý senäniň wajyp ähmiýete eýedigini görkezýän şeýle maslahatlar, ugurdaş çäreler ýurdumyzyň ähli künjeginde ýaýbaňlandyryldy. Häzirki wagtda maksatnamanyň çäklerinde ilatyň saglygyny goramak, adamyň ömür dowamlylygyny artdyrmak, pudagyň maddy-enjamlaýyn binýadyny döwrebaplaşdyrmak boýunça toplumlaýyn işler alnyp barylýar. Saglygy goraýyş babatda kanunçylyk namalarynyň, milli we döwlet maksatnamalarynyň toplumy kabul edildi. Olar döwrüň talaplaryna, Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň tekliplerine laýyklykda yzygiderli döwrebaplaşdyrylýar. Soňky ýyllarda Merkezi Aziýa sebitinde deňi-taýy bolmadyk, dünýäniň öňdebaryjy önüm öndürijileriniň häzirki zaman enjamlary ornaşdyrylan bejeriş-anyklaýyş we ylmy-kliniki merkezler guruldy. Olara abraýly halkara güwänamalaryň gowşurylmagy diňe bir ulgamyň işgärlerinde däl, eýsem, ähli türkmenistanlylarda ruhubelentlik we buýsanç duýgusyny döredýär. Şunuň bilen baglylykda, geçen ýylda Halkara sagaldyş-dikeldiş merkezi we Halkara fiziologiýa ylmy-kliniki merkezi «Rat für Formgebung German Design Council» tarapyndan taslamalarynyň bezeg we binagärlik aýratynlyklary, dünýä ülňülerine laýyk gelýän innowasion enjamlar bilen üpjün edilendigi üçin «German Design Award Winner 2025» atly güwänamalara mynasyp boldy. Gurluşygy ýokary depginde alnyp barylýan Halkara onkologiýa ylmy-kliniki merkezi, Stomatologiýa merkezi, Halkara pediatriýa merkezi ýurdumyzyň milli saglygy goraýyş ulgamynyň köpugurly düzüminiň üstüni ýetirer. Gahryman Arkadagymyz bu ýöriteleşdirilen desgalaryň gurluşyk meýdançalarynda alnyp barylýan işleriň barşy bilen yzygiderli tanşyp, olaryň gurluşygy, tehniki taýdan enjamlaşdyrylyşy boýunça gymmatly maslahatlaryny berýär. Olarda oturdylýan lukmançylyk enjamlarynyň birnäçesiniň diňe bir Türkmenistanda däl, eýsem, sebitde-de ilkinji gezek ornaşdyrylýandygyny bellemek gerek. Öňdebaryjy saglygy goraýyş merkezleriniň gurulmagy, olarda bejerişiň iň täze usullarynyň ornaşdyrylmagy, näsaglara dünýä tejribesine daýanýan lukmançylyk hyzmatlarynyň ähli görnüşleriniň hödürlenilmegi ýokary bilimli hünärmenleriň taýýarlanylmagyny ilkinji nobatdaky wezipe hökmünde öňe çykarýar. Şu maksat bilen, ýurdumyzyň hünärmenleri dünýäniň öňdebaryjy lukmançylyk, ylmy-kliniki merkezlerine iş tejribeligine yzygiderli ugradylýar. Sanly ulgam arkaly geçirilýän maslahatlardyr okuwlar saglygy goraýyş işgärlerine keselleri anyklamakda, bejermekde hem-de öňüni almakda daşary ýurtly hünärmenler bilen tejribe alyşmaga, bilimlerini artdyrmaga ýardam edýär. Häzirki döwür ýokary tehnologiýalaryň asyrydyr. Şoňa görä, Türkmenistanda tehnologiýalaryň çalt depginde döwrebaplaşdyrylmagy, olaryň durmuş ulgamynyň ähli ugurlaryna ornaşdyrylmagy wajyp wezipeleriň biri hasaplanýar. Döwlet ähmiýetli şäher diýen aýratyn hukuk derejesine eýe bolan Arkadag şäheri bu ugurdaky işleriň üstünlikli amala aşyrylýandygynyň aýdyň görkezijisidir. Tutuş dünýäde uly gyzyklanma döredýän “akylly” şäherde ýaýbaňlandyrylýan işler ilatyň saglygyny goramak babatda gazanylan üstünlikleriň hem beýany bolup durýar. Onuň döwrebap saglygy goraýyş düzümleriniň hatarynda 350 orunlyk köpugurly hassahananyň, 150 orunlyk onkologiýa merkeziniň, 150 orunlyk Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş merkeziniň, «Tiz kömek» merkeziniň, saglyk öýüniň bardygyny nygtamak gerek. Saçly Dursunowa adyndaky Arkadag şäher lukmançylyk orta hünär okuw mekdebi ýaşlara saýlap alan hünärini içgin öwrenmäge giň mümkinçilikleri döredýär. Ilatyň saglygyny berkitmek boýunça alnyp barylýan iri möçberli işleriň çäklerinde köpçülikleýin bedenterbiýe-sagaldyş, sport hereketini ösdürmek üçin şertleriň döredilmegine aýratyn ähmiýet berilýär. Şu maksat bilen, Arkadag şäherinde köpugurly sport toplumy, sport merkezi, 10 müň orunlyk stadion guruldy. «Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy: Türkmenistany 2022 — 2052-nji ýyllarda durmuş-ykdysady taýdan ösdürmegiň Milli maksatnamasyna», «Arkadag şäherini 2024 — 2052-nji ýyllarda ösdürmegiň Konsepsiýasyna» laýyklykda, 2025-nji ýylyň ýanwarynda döwlet Baştutanymyz Arkadag medisina klasteriniň birinji tapgyryny gurmak hakynda Karara gol çekdi. “Akylly” şäherde mümkinçilikleri çäkli adamlar üçin hem ähli zerur şertler göz öňünde tutulandyr. Durmuş ugurly syýasaty alyp barýan döwletimiz olara hemmetaraplaýyn goldaw berýär. Türkmen halkynyň Milli Lideriniň başlangyjy bilen döredilen Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasy ata-enesinden jyda düşen we aýratyn durmuş goldawyna mätäç bolan ýaşajyk raýatlar baradaky aladany baş maksat edinýän uly işleri amala aşyrýar. Onuň ştab-kwartirasy Arkadag şäherindäki çagalar sagaldyş-dikeldiş merkeziniň edara binasynda ýerleşýär. Esaslandyrylan wagtyndan bäri gaznanyň serişdeleriniň hasabyna ýüzlerçe çaga möhüm lukmançylyk operasiýalary geçirildi, saglygy goraýyş edaralary üçin döwrebap enjamlar satyn alyndy. Geçen ýylyň 9-njy dekabrynda “Awaza” milli syýahatçylyk zolagynda gaznanyň şahamçasynyň açylmagy ýurdumyzyň hemişelik Bitaraplygynyň 30 ýyllygyna ajaýyp sowgat boldy. Onuň açylyş dabarasynda Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasynyň bejeriş işleri boýunça wise-prezidenti Oguljahan Atabaýewanyň belleýşi ýaly, diňe Türkmenistanda däl, eýsem, dünýäde ýaşaýan ähli çagalar hakyndaky alada türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadagymyzyň hem-de hormatly Prezidentimiziň üns merkezinde saklanylýar. Gaznanyň täze şahamçasy haýyr-sahawat çärelerini geçirmek, çagalar üçin lukmançylyk maslahatlaryny bermek, medeni çäreleri guramak boýunça utgaşdyryjy merkeziň hyzmatyny ýerine ýetirer. Hazar deňziniň arassa, jana şypaly howasy, sagaldyş merkezleri çagalaryň diňe bir saglygyny dikeltmegi üçin däl, eýsem, kadaly dynç almaklary üçin hem amatly şertleri döredýär. “Türkmenistanda lukmançylyk sagaldyş-dikeldiş çäreleriniň 2024 — 2028-nji ýyllar üçin Milli strategiýasyna” laýyklykda, ýurdumyzda ilata ýokary hilli bejeriş-öňüni alyş hyzmatlaryny hödürlemek boýunça uly işler geçirilýär. Häzirki döwürde Diýarymyzyň sebitlerinde daşary ýurt döwletleriniň iri önüm öndürijileriniň enjamlary ornaşdyrylan, ýylyň ähli paslynda hyzmatlaryň dürli görnüşlerini hödürleýän döwrebap şypahana-dynç alyş merkezleriniň uly toplumy hereket edýär. Ýurdumyzda täze gurulýan we döwrebaplaşdyrylýan şypahanalarda peýdalanylýan döwrebap sagaldyş usullary, dynç almak we saglygy bejertmek üçin döredilen amatly şertler saglygy dikeltmäge, ýadawlygy aradan aýyrmaga ýardam edip, adamlaryň şähdini açýar hem-de gurplandyrýar. Türkmenistanyň ilatyň saglygyny goramak babatda ählumumy wezipeleri çözmekde toplan oňyn tejribesi dünýä bileleşiginiň, iri halkara guramalaryň, şol sanda BMG-niň we onuň ýöriteleşdirilen düzümleriniň, Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň, ÝUNISEF-niň giň ykrarnamasyna mynasyp bolýar. Bu düzümler bilen bilelikdäki taslamalar we maksatnamalar üstünlikli durmuşa geçirilýär. Türkmenistan iri halkara, sebit guramalarynyň çäklerinde saglygy goraýyş ulgamynyň
